Slag om Grolle is spectaculair schouwspel
De Slag om Grolle is gistermorgen losgebarsten. Centraal staat het schootsveld oftewel slagveld aan de rand van de stad ter hoogte van de Halve Maanweg, waar Staatse en Spaanse troepen elkaar bevechten.
 |
GROENLO - Een authentiek en spectaculair schouwspel. Dat is de Slag om Grolle, dankzij beschietingen met kanonnen en musketten.
Kruitdamp trekt traag over de hoofden van de toeschouwers en vult de neusgaten, de bijbehorende rook hangt zwaar boven het slagveld gedurende een verbeten strijd om de vestingstad, zoals deze tijdens de belegering door Hollandse troepen in 1627 in grote lijnen daadwerkelijk gevoerd werd. |
 |
De contouren van de circumvallatielinie (insluitingslinie) zijn voor deze gelegenheid in ere hersteld, daarachter bevinden zich de loopgraven van de Hollandse (Staatse) troepen. Op drie plekken bevinden zich verhogingen met daarop de kanonnen. Terwijl een fraai uitgedoste adjudant van de Prins van Oranje zich een eindje het veld in waagt om de tegenstander te overreden zich over te geven, maken zowel de Spaanse soldaten als de Staatse musketiers en piekeniers zich in hun loopgraven op voor de strijd. Plaatsen worden ingenomen op bevel van de legerleiders die op de aarden wallen breed staan te gebaren, musketten worden met kruit gevuld en aangestampt.
|
 |
|
 |
Hier en daar weerklinkt een strijdlustige kreet in het Duits, Engels of Nederlands. De ‘soldaten’ aan beide zijden zijn re-enactors, liefhebbers van het nabootsen van historische veldslagen.
Zij behoren tot gezelschappen als The Sealed Knot (Schotland), Agentura Rex en The Green Regiment (Tsjechië). Tijdens de eerste veldslag op deze koude en vooral natte vrijdagochtend zijn beide partijen jammer genoeg nog niet op volle sterkte.
Vandaag arriveren er nog zo’n veertig tot vijftig soldaten om zich in het strijdgewoel te mengen. |
| De beleefde vraag tot overgave aan het adres van kapitein Matthijs van Dulcken, gouverneur van Groenlo ten tijde van de Spaanse bezetting, oogst slechts ‘boe-geroep’ vanachter de Spaanse aarden wal, gevolgd door de eerste musketschoten. Deze worden door de Staatse troepen, waartoe ook de Compagnie Grolle behoort, beantwoord met een daverend kanonsschot: de Slag om Grolle is begonnen. |
 |
 |
In een uur tijd is het handjevol publiek dat zich zowel aan de centrumkant van Groenlo bevindt, als aan de overzijde in het weiland, getuige van een goed geregisseerde en waarheidsgetrouw nagespeelde veldslag. De Hollanders wagen zich als eersten in het veld, voorafgegaan door twee verkenners, van wie er een later ‘geraakt’ wordt en het loodje legt. Als ook de Spanjaarden uit hun loopgraven tevoorschijn komen, rukken beide partijen tegen elkaar op en ontstaan er man-tegen-man gevechten compleet met wapengekletter. |
Na een uur strijden is het de Spanjaarden gelukt om tot in de loopgraven van de Hollanders door te dringen en is er volgens commentator Anton van de Water sprake van een patstelling zoals zich deze in die dagen voordeed tussen strijdende partijen.
Het fascinerende schouwspel in combinatie met de geanimeerde spraakwaterval van de goed gedocumenteerde commentator brengt de geschiedenis van de Slag om Grolle in de zeventiende eeuw optimaal tot leven.
|
 |
Het ontzettingsleger komt niet door linies rond Groenlo
 |
GROENLO - De slag om Grolle, de strijd in 1627 tussen de Staatse en de Spaanse troepen, wordt op 21, 22 en 23 oktober door 350 deelnemers nagespeeld.
In een aantal afleveringen wordt de verovering van Grolle belicht. |
In de stad maakt men zich op voor de belegering door de Staatse troepen. De stadscommandant van Grolle is ‘den grijze krijghsman’ Matthijs Dulken, de onderbevelhebber is ‘de wakkere’ Lambert Verreyken. De stad beschikt over een troepenmacht van twaalfhonderd man voetvolk en een vaan ruiterij.
Terwijl in het leger van prins Frederik Hendrik het grootste deel van de manschappen meehelpt met de bouw van schansen, graaft een ander deel aan de ‘approches’. Dit zijn zigzaggende loopgraven om de stadsgrachten te kunnen bereiken zonder door de manschappen binnen de veste te worden geraakt. |
 |
| De eerste confrontatie tussen belegeraars en belegerden vindt plaats in de laatste week van juli 1627. Herman Otto van Styrum, door Frederik Hendrik belast met de bewaking van wegen, heeft op alle belangrijke punten eskadrons ruiterij gestationeerd. Op zekere nacht trekt Verreyken met een vendel voetvolk en ruiterij naar één van die punten om de wachtpost aan te vallen. Er volgt een hevig gevecht tussen de twee vanen Hollandse ruiterij en het legertje van Verreyken, die ten slotte moet wijken. |
 |
 |
In het Staatse leger wordt de bezetting van de schansen opgevoerd en wordt geschut in stelling gebracht. Prins Frederik Hendrik begeleidt de ontwikkeling van de circumvallatielinie persoonlijk. Vanuit het noorden vallen de troepen van graaf Ernst aan, vanuit het zuidwesten rukken de Engelse regimenten op en vanuit het zuiden komen de Franse regimenten. Hier plaatst het Staatse leger een tiental geschutsbatterijen, die het vuur op de vesting openen. |
| Ondertussen nadert het leger van Frederik Hendrik de stad. Als het Spaanse ontzettingsleger begin augustus 1627 voor Grolle aankomt, treft het een Staats leger dat zich geweldig verschanst heeft. Graaf Hendrik van den Bergh, de aanvoerder van het Spaanse leger, laat kanonnen afschieten om de belegerden in de stad te laten weten dat hun ontzet op komst is. In de nacht van 15 op 16 augustus 1627 gaat het Spaanse ontzettingsleger over tot de enige poging die nog succesvol lijkt: het doorbreken van de circumvallatie-, ofwel de insluitingslinie. |
 |
 |
Als plaats voor de aanval heeft graaf Hendrik het nog niet geheel voltooide hoornwerk (bastionachtig verdedigingswerk) voor het kwartier van graaf Ernst Casimir van Nassau gekozen. Met vuurpijlen wordt prins Frederik Hendrik op de hoogte gebracht van de aanval. De prins draagt het bevel over zijn kwartier over aan overste Witz en ‘rukt in persoon met het krijghsvolk, veerdig op alle bewegingh, en zes stukken geschuts derwaerts t’sijner hulpe...’ De Staatse belegeraars leggen ’s nachts twee dammen aan over de gracht en beginnen met het ondermijnen van de onderwal (lagere wal tussen de gracht en de eigenlijke stadswal). Overdag is dat onmogelijk vanwege kanon- en musketvuur vanuit de vesting. De verdedigers van de stad hopen nog steeds te worden ontzet en doen alles om de aanval van het Staatse leger af te slaan. Overdag worden vuurballen en pekkransen naar beneden gegooid om het werk van de nacht te vernielen. Tegen het ondermijnen van de onderwal kunnen de verdedigers vanaf de stadswallen echter niets doen.
|
Nadat ondercommandant Lambert Verreyken in Grolle vergeefs op het Spaanse ontzettingsleger heeft gewacht, valt hij de loopgraven van graaf Ernst Casimir aan, maar na een gevecht moet hij terugtrekken tot binnen de stadswallen.
Met dank aan Godfried Nijs, amateurarcheoloog en voormalig bestuurslid van de Vereniging voor Oudheidkunde in Lichtenvoorde. Voor meer informatie: www.slagomgrolle.nl. |
Op donderdag komen de deelnemers aan in de stad en worden de kampementen opgebouwd......
 |
Op donderdag komen de deelnemers aan in de stad en worden de kampementen opgebouwd. De eerste slag is vrijdag van 11.00 uur tot 12.00 uur. De tweede slag die dag begint om 15.30 uur. Vrijdagavond is de opening van het jaarlijkse bokbierfestival op de markt. Hoe het festival wordt geopend, blijft geheim. Zeker is wel dat er die avond kanonnen oplichten in het donker. Zaterdag begint de eerste slag eveneens om 11.00 uur en de tweede om 15.30 uur. Op zondag beginnen de slagen ieder een half uur later: om 11.30 uur en 16.30 uur. |
Naast de slagen is er nog veel meer te doen in Groenlo. Het hele centrum staat in het teken van de zeventiende eeuw. Zo is er een Belgische biertent annex eetgelegenheid waar het personeel geheel in stijl zijn klanten zal bedienen en vermaken, er is een valkenier en er komen straatartiesten.
De soldaten slaan hun kampen in de stad op waardoor gelijk al een historische sfeer ontstaat. Door het gehele centrum zullen verklede mensen rondlopen. |
 |
 |
Voor de kinderen is er zaterdag op het scoutingterrein Jongensstad een apart programma. Zij kunnen schilden en zwaarden maken, soldaatje spelen, sieraden maken, kanovaren, kanonschieten (zonder kruit, met plastic flessen) en ponyrijden.
In de Calixtuskerk is een zandsculptuurbouwer aan het werk en op zondagmorgen een zeventiende eeuws kerkdienst.
Tijdens de dienst mag iedereen in- en uitlopen, want zo gebeurde dat vroeger ook. Op zaterdag en zondag is er in het centrum bovendien een historische jaarmarkt. |
De entree voor de slagen is voor kinderen tot en met 12 jaar gratis wie ouder is, betaalt voor een dagkaart (twee slagen) 5 euro. Om de stad zo authentiek mogelijk te houden, wordt het centrum afgesloten. Alle inwoners van Groenlo wordt gevraagd hun auto buiten het centrum te plaatsen.
Bezoekers worden met behulp van borden naar een parkeerplaats buiten de stad geleid. Ze kunnen gebruik maken van een shuttle-bus naar het centrum. Het parkeren kost vier euro inclusief een programmaboekje dat los voor één euro verkrijgbaar is bij de VVV. In het stadsmuseum aan de Mattelierstraat wordt voor het eerst de afdeling over de Tachtigjarige Oorlog opengesteld. De entreeprijs voor het museum is normaal twee euro, komend weekend betalen belangstellenden één euro.
Voor meer informatie en het complete programma: www.slagomgrolle.nl |
 |
Vanuit loopgraven wordt door musketiers geschoten. De soldaten wagen zich niet in.....
 |
Vanuit loopgraven wordt door musketiers geschoten. De soldaten wagen zich niet in het open veld. Ze graven zich een weg richting de Spaanse tegenstander die het stadje Grolle heeft bezet.
Via zigzaggende loopgraven naderen de Staatse troepen langzaam de vijand. Met 20.000 man te voet en 5000 ruiters zijn ze in een ruime meerderheid.
Maar de Spanjaarden hebben zich stevig verschanst, zodat voorzichtigheid geboden is. Wie zich onbeschermd in het open veld begeeft, loopt de kans om te worden neergeschoten. |
| Zo ongeveer moet het in 1627 zijn gegaan tijdens de slag om de vestingstad Grolle, een van de belangrijkste gebeurtenissen tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Na een zware strijd veroverde Frederik Hendrik, de jongste zoon van Willem van Oranje, het stadje Groenlo op de Spanjaarden. Daarmee verloren zij hun belangrijkste bolwerk in het oosten van het land en kwam de vrede binnen handbereik. |
 |
 |
Komend weekend wordt het verhaal van de slag in drie dagen nagespeeld. Elke dag gaan 350 acteurs die zich hebben gespecialiseerd in historische veldslagen, twee keer de strijd met elkaar aan. Ieder dagdeel is er iets anders te zien.
‘We noemen dat een dynamisch spel’, vertelt Godfried Nijs, amateur-historicus en betrokken bij de organisatie. ‘We spelen het zoals het in de zeventiende eeuw ging. Geen slagen in het open veld. De Tachtigjarige Oorlog was echt een belegeringsoorlog. Het land moest stad na stad op de Spanjaarden worden veroverd. Die oorlog duurde niet voor niets zolang. |
| ‘Dat is ook het unieke aan het evenement in het komend weekend. Meestal als er ergens een slag wordt nagespeeld, staan er twee groepen in het open veld tegenover elkaar.
Zo ging dat in de zeventiende eeuw niet. Toen had je nog steden met vestingwerken en garnizoenen die de vijand vanaf de stadsmuren beschoten. Ieder dagdeel spelen we een ander stukje van de Slag om Grolle na. Langzaam naderen we het centrum.
Het is dus niet zo dat wanneer je vrijdag bent geweest, je zaterdag en zondag niet meer hoeft te komen. Elke dag is er iets anders te beleven.’
|
 |
 |
Het slagveld bevindt zich net buiten het centrum van de stad. Op een stuk landbouwgrond zijn loopgraven nagemaakt met behulp van een graafmachine.
Niet helemaal zoals het vroeger ging, maar zoveel vrije tijd hadden de organisatoren nu ook weer niet.
|
| Het initiatief tot het historisch weekend werd genomen door de Compagnie Grolle, een groep van zo’n dertig mensen die zich hebben gespecialiseerd in het naspelen van oorlogen uit de zeventiende eeuw. De Compagnie Grolle komt voor uit de stichting Vrienden van de Grolse Kanonnen.
De stichting ontfermde zich eind jaren negentig over twee overblijfselen uit de Groenlose geschiedenis: twee kanonnen uit 1570 en uit 1625. Met het eerste kanon werd op 10 oktober 1998 voor het eerst weer geschoten. Het wapen, dat eeuwenlang werkloos was geweest, bleek het nog uitstekend te doen.
Maar met het kanon moest meer te doen zijn dan alleen een paar schoten afvuren op Nieuwjaarsdag en met carnaval, zo dachten de leden van de stichting. Bovendien bedachten ze dat het niet paste om de schoten af te vuren in alledaagse kleding.
|
 |
 |
Tien leden van die groep namen het initiatief om de slag om Grolle na te spelen. Van meetaf aan was het de bedoeling om het evenement groots op te zetten.
Alleen dan kon de medewerking worden verkregen van andere historische strijdgroepen die voor een groot deel uit heel Europa komen.
Naast de Britten die met het Grols kanon zullen vechten, komen er ook honderdveertig Tsjechen en zo’n zeventig Duitsers naar Groenlo.
|
| De acteurs slapen in kampementen in de stad. Ook in hun kampementen zullen zij er alles aan doen om de historie zo goed mogelijk na te bootsen. Brillen gaan af, luchtbedden worden vervangen door stro of in ieder geval zo goed mogelijk gecamoufleerd en de mannen laten hun baarden staan.
Voor de spelers is het echt alsof ze het hele weekend, dag en nacht, in de zeventiende eeuw verkeren. ‘s Avonds zitten ze bij elkaar en drinken bier of wijn uit mokken van klei. Moderne spelletjes worden niet gespeeld, er wordt hooguit een potje gedobbeld, met zelfgemaakte dobbelstenen.
|
 |
 |
‘Het is even de knop omzetten’, vertelt de vrouw van Godfried Nijs. Zij gaat ook regelmatig mee naar een historische veldslag.
‘Je leeft echt een heel weekend in het verleden. Je merkt dan dat je steeds makkelijker wordt. Aan het eind van het weekend zijn mijn handen bijvoorbeeld een stuk viezer dan normaal.’
|
|
|
